بیوگرافی در واقع همان زندگینامه یا سرگذشتنامهی یک شخص برای معرفی او به دیگران است. این معرفی میتواند به زبان خود شخص و یا سوم شخص روایت شود. در این مقاله به این که اصولاً هدف از نگارش بیوگرافی چیست اشاره خواهیم کرد و همچنین به انواع بیوگرافی، نحوهی نگارش و اصول بیوگرافی خواهیم پرداخت.
اتوبیوگرافی چیست
نوعی بیوگرافی است که نویسنده به شرح زندگی خود با بیان برخی جزئیات میپردازد.
اهداف نگارش بیوگرافی
این که یک بیوگرافی توسط خود شخص یا شخص دیگری روایت شود و یا در کدام دستهبندی قرار بگیرد، در هر حال برای یک منظور و هدف خاصی نوشته میشود:
1- معرفی و شناساندن یک شخص به دیگران که ممکن است برای کسب یک موقعیت و جایگاه شغلی باشد؛ یا صرفاً میتواند بیان احساسات شخصی و اشتراکگذاری آن با مخاطبان خود باشد.
2- همچنین در برخی مواقع فردی که به لحاظ مسائل شخصی، شغلی، موفقیتها، شکستها دارای زندگی خاص و پر فراز و نشیبی میباشد و در پی آن است که با بیان بیوگرافی خود برای دیگران امیدبخش یا عبرتآموز باشد، اقدام به نگارش بیوگرافی خود میکند.
روشهای روایت بیوگرافی
راوی بیوگرافی میتواند خود شخص یا سوم شخص مفرد باشد؛ به این صورت که شخص زندگی خود را روایت کند یا زندگی شخص دیگری را بنویسد:
روایت اول شخص: در این شیوه شخص، بیوگرافی را از زبان خودش مینویسد. بیوگرافیهای غیررسمی که معمولاً در رزومههای شغلی و تحصیلی برای کسب یک موقعیت شغلی بیان میشود، یا صرف بیان زندگی شخصی برای مخاطبان از این نمونهاند.
روایت سوم شخص: در این شیوه نویسنده، بیوگرافی را به صورت سوم شخص روایت میکند و از ضمیر “او” استفاده میکند. بیوگرافیهای رسمی مانند بیوگرافی اشخاص مهم و تأثیرگذار که ویژگیهای فردی و زندگی شخصی او را جهت آشنایی و ایجاد امید و انگیزه بیان میکنند، از این نمونه میباشند.
بیوگرافی آنلاین و بیوگرافی آفلاین
بیوگرافی آنلاین: در اغلب وبسایتهای اینترنتی، صفحهای موسوم به « دربارهی ما » وجود دارد که یک بیوگرافی کوتاه و مختصر از صاحبان سایت ارائه میدهد. این نوع بیوگرافی و اصولاً تمام بیوگرافیهایی که در صفحات فضای مجازی اعم از وبسایتها و شبکههای اجتماعی نوشته شده و اغلب کوتاه و مختصراند، بیوگرافی آنلاین گفته میشود.
بیوگرافی آفلاین: اما بیوگرافیهایی که به صورت مکتوب و به شکل کتاب، برگههای تبلیغاتی و یا رزومههای شخصی چاپ شده و اغلب به صورت بلند و کامل میباشند، بیوگرافی آفلاین گفته میشود؛ که برای مطالعهی آن دسترسی به اینترنت نیاز نیست.
مشخصههای یک بیوگرافی چیست
یک بیوگرافی در حالت کلی و جدای از نوع آن دارای تمام یا بخشی از موارد ذیل است:
1- نام، نام خانوادگی و نام پدر و مادر شخص مورد نظر
2- تاریخ و محل تولد، مرگ و ازدواج
3- اتفاقات مهم و نقاط عطف زندگی شخص
4- علایق، اهداف و زمینههای فعالیت شخص
5- بیان موفقیتها، شکستها، کارهای مهم و تأثیرگذار
6- بیان ابعاد مختلف زندگی شخصی و کاری
7- افتخات، جوایز، مدارک و درجات علمی، فرهنگی، هنری و …
انواع بیوگرافی
در کل دو نوع بیوگرافی داریم؛ بیوگرافی شغلی و بیوگرافی شخصی که به توضیح هر کدام از آنها میپردازیم:
1- بیوگرافی شغلی
این بیوگرافی شناساندن یک شخص یا یک مجموعه به بازار کار است. معمولاً در وبسایتهای فروشگاهی و خدماتی، شبکههای اجتماعی و یا به صورت یک رزومه شغلی و تحصیلی به نگارش درمیآید.
1-1- هدف از نگارش بیوگرافی شغلی
هدف از این نوع بیوگرافی معرفی و شناساندن سوابق و زمینههای کاری، مهارتها و تواناییها، علایق و اهداف، جهت جلب نظر و آرای دیگران برای دسترسی به جایگاه شغلی مورد نظر و یا جذب مشتری در بازار کار است.
2-1- نگارش بیوگرافی شغلی در فضای مجازی
همانطور که قبلاً هم اشاره شد، این بیوگرافی را میتوان در فضای مجازی یعنی وبسایتها و شبکههای اجتماعی بیان کرد؛ وبسایت یا صفحهای که به صورت فروشگاهی به فروش محصولات اشتغال دارد یا به ارائه خدمات مورد نظر میپردازد. این بیوگرافی معمولاً با عنوان « دربارهی ما » نوشته میشود. در هر صورت این بیوگرافی کمک میکند تا مشتریان و مخاطبان با موارد ذیل آشنا شوند:
1- خود شخص یا مؤسسان شرکت
2- نام و نشان تجاری شرکت (برند)
3- سوابق و مهارتها
4- شرح فعالیتها
3-1- نگارش بیوگرافی شغلی به صورت رزومه شغلی
این نوع بیوگرافی در واقع همان رزومه شغلی میباشد که به صورت رسمی و اداری نوشته میشود. شخص در نگارش رزومه باید موارد ذیل را حتماً در آن قید کند:
1- نام و نام خانوادگی
2- کد ملی و تاریخ تولد
3- سوابق تحصیلی
4- سوابق شغلی
5- مهارتها و تخصصها
6- شماره همراه و تلفن
7- آدرس ایمیل
8- نشانی محل سکونت و …
2- بیوگرافی شخصی
همانطور که گفته شد بیوگرافی شخصی به دو صورت اول شخص و سوم شخص روایت میشود. معمولاً به صورت غیررسمی و به زبانی راحت و غیر اداری نوشته میشود. در این نوع بیوگرافی، زندگی یک شخص به صورت داستانی و با جزئیات بیشتری بیان میشود.
1-2- هدف از نگارش بیوگرافی شخصی
هدف از نگارش این بیوگرافی، آشنایی و شناخت دیگران از شخص مورد نظر و فهم و تجربهی زندگی این شخص است؛ چرا که دارای زندگی پر فراز و نشیب و توأم با موفقیتها و شکستها و نیز عموماً دارای اثرگذاری خاصی در جامعه میباشد.
2-2- مشخصههای بیوگرافی شخصی
بیوگرافی شخصی معمولاً به شکل داستانی و با ذکر تمام جزئیات زندگی فرد مورد نظر است. از هنگام تولد شروع شده و به مرگ شخص میرسد. در این بین تمام اتفاقات مهم زندگی از قبیل دوران کودکی، تحصیلات، شغل، ازدواج، کارها و فعالیتهای مهم اثرگذار، موفقیتها و شکستها به ترتیب و با ذکر تاریخ بیان میشود.
اصول نگارش بیوگرافی
نگارش بیوگرافی نیز همانند هر نوع نوشتهای دارای یک سری اصول و شرایطی است که در ذیل به آنها اشاره میکنیم:
1- کسب موافقت و اجازه از شخص صاحب بیوگرافی
2- استفاده از منابع و افراد معتبر و مطمئن جهت نگارش بیوگرافی
3- ذکر اطلاعات و نحوهی تماس با صاحب بیوگرافی
4- ذکر دقیق زمان و تاریخ رویدادها و ترتیب آنها
5- عدم اعمال قضاوت و نظرات شخصی
6- دقت در تناسب طول نوشتهها و تعداد کلمات
7- توجه به ویرایش بیوگرافی در صورت نیاز
1- کسب موافقت و اجازه از شخص صاحب بیوگرافی
کاملاً مشخص است که بدون کسب اجازه از شخص مورد نظر، امکان نگارش بیوگرافی وجود نخواهد داشت و در صورت عدم رعایت این موضوع، قطعاً بعد از نگارش بیوگرافی به مشکل خواهیم خورد.
2- استفاده از منابع و افراد معتبر و مطمئن جهت نگارش بیوگرافی
همانند هر نوشتهای، برای نگارش بیوگرافی نیز به منابع نیاز خواهیم داشت. این منابع اولاً خود شخص صاحب بیوگرافی است. در ادامه نیز مراجعه به افراد مرتبط با شخص مورد نظر اعم از دوستان، همکاران، همسایگان و … که به نوعی با این شخص در ارتباط هستند. قبل از شروع به نگارش باید از صحت اطلاعات کسب شده، اطمینان حاصل کرد.
3- ذکر اطلاعات و نحوهی تماس با صاحب بیوگرافی
آوردن اطلاعات تماس شخص صاحب بیوگرافی نباید فراموش شود؛ تا در صورت پیش آمدن هر گونه سؤال برای خوانندگان اثر، امکان تماس با صاحب بیوگرافی فراهم باشد.
4- ذکر دقیق زمان و تاریخ رویدادها و ترتیب آنها
بیان تمام رویدادهای زندگینامه باید به ترتیب و براساس تاریخ وقوع آنها باشد؛ چرا که با این کار، خوانندهی اثر دچار سردرگمی نخواهد شد.
5- عدم اعمال قضاوت و نظرات شخصی
بدیهی است که در نگارش زندگی نامه دیگران نمیتوان نظرات و قضاوتهای شخصی را اعمال کرد؛ مگر این که بیان شود که این نظرات شخصی نویسندهی بیوگرافی است؛ تا خواننده متوجه این موضوع باشد.
6- دقت در تناسب طول نوشتهها و تعداد کلمات
همانند هر موضوعی، طول نوشتهها و تعداد کلمات به کار رفته در متن بیوگرافی نیز باید مناسب باشد؛ تا در حوصلهی خوانندگان اثر بوده و خستهکننده نباشد.
7- توجه به ویرایش بیوگرافی در صورت نیاز
پس از نگارش اولیهی بیوگرافی، طبیعتاً متن آن نیاز به ویراستاری خواهد داشت که این موضوع نیز بسیار مهم است.